MEĞER MİLYARLARCA VARMIŞ

100 Yıl Önce İnsanlık, Samanyolu’nun Evrenin Tamamı Olabileceğini Tartışıyordu

Bugün gökyüzüne baktığımızda milyarlarca galaksiden oluşan devasa bir evren görüyoruz.

Ama bundan yalnızca biraz fazla bir asır önce, astronomlar hâlâ çok temel bir soruyu tartışıyordu:

Samanyolu gerçekten tüm evren olabilir miydi?

1920’de gerçekleşen ünlü “Büyük Tartışma”da Harlow Shapley, Samanyolu’nun son derece büyük olduğunu ve teleskoplarda görülen spiral bulutsuların da onun içinde bulunduğunu savundu.

Heber Curtis ise bu spiral yapıların çoğunun aslında Samanyolu’nun dışında yer alan bağımsız “ada evrenler”, yani başka galaksiler olduğunu düşünüyordu.

O dönemde Samanyolu’nun büyüklüğü konusunda bile büyük belirsizlik vardı.

Bazı tahminler onu on binlerce ışık yılı çapında gösterirken, bazıları yüz binlerce ış yılına kadar çıkarıyordu.

Sonra her şeyi değiştiren gözlem geldi.

1923–1924 yıllarında Edwin Hubble, Andromeda’da Sefeid değişen yıldızları tespit etti.

Bu yıldızların parlaklık değişimleri, astronomlara uzaklık ölçmek için güçlü bir yöntem sağlıyordu.

Hubble’ın dönemin kalibrasyonlarıyla yaptığı hesaplar, Andromeda’nın Samanyolu’nun sınırlarının çok ötesinde olduğunu gösterdi.

Bugün Andromeda’nın bizden yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzakta olduğunu biliyoruz.

Bu keşifle birlikte insanlığın evren tasavvuru kökten değişti.

Samanyolu artık “evrenin kendisi” olabilecek tek yapı değildi.

Yalnızca çok sayıdaki galaksiden biri olduğu anlaşılmıştı.

Bugün ise gözlemlenebilir evrenin çapının yaklaşık 93 milyar ışık yılı olduğunu tahmin ediyoruz.

Bu sayı ilk bakışta şaşırtıcı gelebilir.

Çünkü evrenin yaşı yaklaşık 13,8 milyar yıl.

Fakat burada bir çelişki yok.

Işık bize doğru yol alırken, uzayın kendisi genişlemeye devam etti.

Bu nedenle en eski ışığı gönderen bölgeler bugün, ışığın yolculuk süresinin basitçe ifade edeceğinden çok daha uzakta bulunuyor.

Üstelik 93 milyar ışık yılı, tüm evrenin büyüklüğü anlamına gelmiyor.

Bu yalnızca, ışığın bugüne kadar bize ulaşabildiği gözlemlenebilir evrenin yaklaşık çapı.

Kozmik ufkun ötesinde ne kadar daha fazla evren bulunduğunu bilmiyoruz.

Çok daha büyük olabilir.

Hatta evren bütünüyle sonsuz bile olabilir.

İnsanlık yalnızca yaklaşık bir yüzyıl içinde,

“Samanyolu her şey olabilir mi?”

sorusundan,

“Gözlemleyebildiğimiz evren bile on milyarlarca ışık yılı genişliğinde.”

gerçeğine ulaştı.

Evren bir anda büyümedi.

Biz, evrendeki yerimizi görmeyi öğrendik.